1620-2020 : 400 ans de l’annexion militaire française en Béarn.

K2_PUBLISHED_IN Istòria

Augan, los poblans deu sud Gasconha que comemoran un eveniment important qui ei l’estacament forçat a França. Sovent presentat com un maridadge logic e volut de las duas partidas en lo roman nacionau francés qui legitima las conquèstas entad obtiéner un Exagòne a las termièras « naturaus ».

Que vederam que n’ei pas briga lo cas e que los interés diferents de las duas religions màger en Bearn a permetut au rei francés de l’epòca de ganhà’s aqueth país occitan demorat independent tròp longtemps.

En 1616, Louis XIII (lo hilh d’Enric IV) que proclama l’union deu Bearn a la França mes los Etats deu Bearn que s’i oposan. En 1620, Louis XIII qu’entra en Bearn en passar per Arsac dab ua tropa de 500 sordats.

Que s’installa a Pau on ei mau arcuelhut. Que cau díser que lo Bearn ei, de hèit, independent deus ahars de la corona francesa despuish la mòrt deu Gaston Febus e la mesa en plaça deus « Estats deu Bearn », ua assemblada de jurats qui exerçan lo poder.

La populacion que’s mefia d’aquera visita en arma deu rei vesin en un país qui coneish ua fòrma arcaïca de democracia deu noste punt de vista actuau mes qui a l’epòca ei modèrna e rara en Euròpa on senhorejan las monarquías au demiei de quauquas republicas mercandèras en Itàlia.

Au Pau donc, que son los protestants qui s’oposan dab fòrça a la volontat d’annexion francesa mentre que los catolics e’s muishan mei mesurats o completament en accòrd per interés. Per interés pr’amor dab l’estacament a la corona francesa, lo reiaume parisian qu’assegura la restauracion deus bens a la glèisa catolica en Bearn.

Deishant ací los parlamentaires parlamentar, aqueth malinòt de Louis XIII que se’n va tà Navarrencs…..

Abans de tornar tà Pau, un messatgèr qu’ei enviat au dabant de l’armada en la capitala bearnesa per anonciar que lo rei a hèit lo sieti de la vila e que la se brutlè çò qui èra faus. L’abséncia de telefonia e de la tela numerica a l’epòca non permetó pas aus jurats de verificar la novèla e los Estats deu Bearn dabant la miaça d’un conflicte armat perdut d’avança qu’abdiquèn lo 20 d’octobre 1620 mes pas shens negociar. Lo conselh sobiran qu’ei remplaçat per lo Parlament de Navarra. Entà esvitar la susmauta, Louis XIII qu’anoncia l’estacament a la corona de França deu Bearn mes en deishant en plaça lo Parlament de Navarra e los Fors (leis de l’epòca). Atau que se’n torna tà Paris com un gran estratege qui ganhè territòri shens nat mòrt e los Bearnés e Bearnesas que’s pensèn sorti-se’n pas tròp mau de l’ahar en conservar l’autonomia decisionària.

A noste, tots ne l’entenen pas atau a l’imatge deu Baron de Lescun qui gavida la susmauta independentista e qui serà penut a París.

Ironia de l’Istòria, que son los protestants qui arcuelheràn la Revolucion, com per venjença, mentre que los catolics defeneràn los lors interés (e donc los de la reiautat) en voler guardà’s l’autonomia. A la Revolucion las hemnas elejudas aus conselhs de las vaths que’s perdèn los lors drets democratics tanben qui seràn tornats sonque en 1944 !

La seguida que la coneishem, Bearn que perseguí la soa istòria en l’Estat francés entrainat en las guèrras Napoleonianas, lo colonialisme mondiau, dus grans conflictes internacionaus murtrèrs e l’ultraliberalisme de uei e lo son imperialisme. Los Gascons e las Gasconas que’s manquèn de pèrder la lenga e que perdón lo poder decisionau… dinc a quan ?

Au-delà deu costat istoric, que’s podem pausar la question de la legitimitat de la preséncia e de l’exercici deu poder francés a noste com per d’autes país qui coneishon conquestas militaris (Corsega per exemple) o annexions per plebiscites trucats (Savòia) e donc tornar pensar un aviéner possible shens deishar de costat la question nacionau occitana e lo son dret a l’autodeterminacion quitament se lo pòple n’a ua consciéncia petita.